Fornuftig dom fra Agder lagmannsrett etter sykkelulykke

Som noen vil hus­ke, avsa Ned­re Tele­mark ting­rett en absurd dom tid­li­ge­re i år, etter en syk­kel­ulyk­ke. Hel­dig­vis ble dom­men anket, og Agder lag­manns­rett har nå avsagt en dom hvor bil­fø­re­ren ble dømt. Dom­men er til­gjen­ge­lig her.

Bil­fø­re­ren var til­talt for føl­gen­de:

I Straffe­lo­ven § 237
for ved uakt­som­het å ha ska­det en annen på lege­me eller hel­bred, og legems­be­ska­di­gel­sen had­de til­føl­ge syk­dom eller arbeids­udyk­tig­het som var­te over 2 uker.

Grunn­lag:
Tirs­dag 26. juni 2012 ca kl 1630 i Odins gate i Ski­en, som fører av per­son­bil X med til­hen­ger, idet han sving­te inn mot høy­re, over et syk­kel­felt og inn på en gang- og syk­kel­veg, ikke var til­strek­ke­lig akt­på­gi­ven­de og var­som under kjø­rin­gen og ble ikke opp­merk­som på syk­list A, som kom syk­len­de i syk­kel­fel­tet, med den føl­ge at A traff til­hen­ge­ren og ble dratt fle­re meter under den­ne. Sam­men­stø­tet før­te til at A ble påført ska­de i form av hud- og ben­av­slip­nin­ger på høy­re ankel, over­fla­tis­ke sår bak­til på høy­re side av bryst­kas­sen og i høy­re flan­ke. Hun var inn­lagt på syke­hus i til­sam­men 13 dager og måt­te gjen­nom­gå ope­ra­sjon i form av hud­trans­plan­ta­sjon i høy­re ankel. Hun var 100% syk­meldt til 31.08.12 og i varie­ren­de grad del­vis syk­meldt til 18.11.12.

II Veg­tra­fikk­lo­ven § 31 førs­te ledd jf § 3
hvor­et­ter enhver skal fer­des hen­syns­fullt og være akt­på­gi­ven­de og var­som så det ikke kan opp­stå fare eller vol­des ska­de og slik at annen tra­fikk ikke unø­dig blir hind­ret eller for­styr­ret.

Grunn­lag:
Til tid og på sted som nevnt i post I, som fører av den der nevn­te bil med til­hen­ger, for­holdt han seg som beskre­vet der, med den føl­ge at det opp­sto per­son­ska­der på syk­lis­ten.”

Jeg gjen­gir beskri­vel­sen av hen­del­ses­for­lø­pet fra dom­men:

Den 26. juni 2012 ca. kl. 1630, kom til­tal­te køy­ran­de på Cort Ade­lers gate i Ski­en, som først ligg flatt i len­det, men som så går ned ein liten bak­ke, og går over i Odins gate i bot­nen av bak­ken. Cort Ade­lers gate gjer ein svak sving til høg­re litt over midt­en av
bak­ken, men det er fri sikt i alle fall 60 meter ned til bot­nen av bak­ken. I den­ne bot­nen av bak­ken går ei gate til venst­re, Håkons gate, og på same sta­den ligg det to fot­gjen­gar­over­gan­gar med kort mel­lom­rom. Både over­gan­ga­ne og mel­lom­rom­met er svakt
høga­re enn gate­le­ka­men elles. Til høg­re i same krys­set går det først ein liten veg inn til ein barne­hage, der­nest ein gang- og syk­kel­sti ca. 90 gra­der på Odins gate, og sist ein gang- og syk­kel­sti som går nær­ast paral­lelt med Odins gate heilt i star­ten, og bøy­er der­et­ter av mot høg­re og inn i eit grønt­om­rå­de. Langs Cort Ade­lers gate og sei­na­re i Odins gate er det eit raudt mer­ka syk­kel­felt på beg­ge sider av vegen, lig­gjan­de på same plan som gata, og innan­for der igjen ligg det eit gang- og syk­kel­felt, også på same plan som gata. Syk­kel­fel­tet star­tar i Cort Ade­lers gate der den ligg flatt i len­det, og er skil­ta både med teikn for syk­kel­felt og med 40 km/t gren­se.

Til­tal­te køyr­de ein Dod­ge med ein bog­gi­til­hen­gar, og ekvi­pa­sjen var ca. 10–11 meter lang i alt. Til­hen­ga­ren var tom, idet til­tal­te saman med ein med­ar­bei­dar var på veg for å ta ned eit stil­las. Stil­la­set var loka­li­sert på bak­sida av det aktu­el­le huset, og til­tal­te val­de å køyra inn på den nemn­de gang- og syk­kel­sti­en som går i 90 gra­ders vin­kel på Odins gate, for å koma fram til sta­den.

I same ret­ning som til­tal­te, kom den for­nær­ma på sin syk­kel på veg til tre­ning på eit tre­nings­sen­ter. Ho kom inn på Cort Ade­lers gate frå ei side­gate like før syk­kel­fel­tet star­tar, og syk­la på det­te fel­tet bort­over Cort Ade­lers gate og ned bak­ken.

Til­tal­te har for­klart at han ikkje såg syk­lis­ten, at han køyr­de ned bak­ken i fart innan­for farts­gren­sa på 40 km/t, at han set­te på blink­ljos, at han brem­sa ned, at han såg i både side­spe­ge­len og bak­rute­spe­ge­len, og svin­ga til høg­re inn på gang- og syk­kel­sti­en.
Med­ar­bei­da­ren hans rop­te til han at han skul­le stan­sa, idet han had­de vor­te merk­sam på at det låg ei dame med syk­kel under hju­let på til­hen­ga­ren. Til­tal­te har også for­klart at med­ar­bei­da­ren hans, etter at den­ne had­de gått ut, sa at han skul­le ryg­ga, idet hju­let på til­hen­ga­ren stod oppå bei­net til den for­nær­ma. Den for­nær­ma had­de saman med syk­ke­len vor­te dre­gen med til­hen­ga­ren flei­re meter frå syk­kel­fel­tet og inn på gang- og syk­kel­sti­en.

Den for­nær­ma har for­klart at ho syk­la inn på Cort Ade­lers gate frå venst­re sett i køyre­ret­nin­ga, enten frå Lunde­gata eller Cap­pe­lens gate, og had­de auge­kon­takt med til­tal­te då ho ven­ta på at han skul­le køyra før ho syk­la etter. Ho syk­la så etter han både der Cort Ade­lers gate ligg flatt i len­det, og ned bak­ken, og ho har for­klart at ho had­de bilen i syne hei­le vegen. Ho fekk god fart ned bak­ken, ho har for­klart for ting­ret­ten og lag­manns­ret­ten at far­ten var ca. 25 km/t, med­an ho like etter uluk­ka sa til politi­be­tjen­ten som kom til sta­den, at far­ten var ca. 30 km/t. Ho har vida­re for­klart at ho mer­ka at til­tal­te redu­ser­te far­ten, og at ho kom opp på sida av ekvi­pa­sjen og at ho kom opp på høgd med bilen. Ho mer­ka då ein dunk, ram­la med syk­ke­len mel­lom bei­na, og vart dre­gen med til­hen­ga­ren flei­re meter. Ho har for­klart at ho tenk­te at no kom ho til å døy, eller i det mins­te ver­ta hardt kves­ta. Ho rop­te alt ho kun­ne for å få bilen til å stan­sa, noko den etter kvart gjor­de.”

I min omta­le av ting­retts­dom­men er det tatt inn bil­der fra ste­det m.m.

Om akt­som­hets­kra­vet etter strl § 237 sier lag­manns­ret­ten:

Etter lov­end­rin­ga i 2001, som gjaldt straffe­lova § 238 og § 239, ligg det føre ei noko stren­ga­re akt­semds­norm for brot på des­se reg­lan­de i straffe­lova enn for brot på veg­tra­fikk­lova, jf. HR-20101068-A. Høgste­rett viser der til Ot.prp. nr. 46 (2000–2001), der det er uttalt føl­gjan­de:

I brev 29. mars 2000 til depar­te­men­tet uttal­te riks­ad­vo­ka­ten at man på bak­grunn av bre­vet 19. mars 1998 (punkt 9.4 foran) og rede­gjø­rel­ser fra stats­ad­vo­ka­te­ne med ved­lagt under­lags­ma­te­ria­le kan leg­ge til grunn at «de saker hvor påtale­myn­dig­he­ten i dag rea­ge­rer med til­ta­le også etter straffe­lo­ven §§ 238 og
239 regel­mes­sig vil inne­hol­de én eller fle­re av føl­gen­de karak­te­ris­ti­ka:
— Fører har vært alko­hol­på­vir­ket eller sov­net ved rat­tet.
— Fører har holdt en mar­kant for høy has­tig­het ut fra de råden­de kjøre­for­hold.
— Fører har vist man­gel på akt­som­het i situa­sjo­ner som påkal­ler en sær­lig akt­på­gi­ven­het som for eksem­pel pas­se­ring av fot­gjen­ger­felt, buss som har stan­set på holde­plass, små barn i veg­ba­nen m.v.
— Det gis ingen for­kla­ring på hvor­for fører ikke i tide er blitt opp­merk­som på eller har inn­ret­tet seg på åpen­ba­re fare­mo­men­ter (mar­kant ube­visst uakt­som­het).
— Fører har bevisst tatt en sjan­se.
— Fører har kon­sen­trert sin opp­merk­som­het om for­hold som er førin­gen uved­kom­men­de.»”

Om den kon­kre­te akt­som­hets­vur­de­rin­gen etter strl § 237 i den­ne saken, sier lag­manns­ret­ten:

Det er i retts­prak­sis lagt til grunn at det som er sagt om akt­semds­nor­ma for §§ 238 og 239 i straffe­lova også må gjel­da for § 237, jf. m.a. LB-2008–12046 og LB-2008–74853.

Det alter­na­ti­vet som er aktu­elt i vår sak, er at førar har vist man­gel på akt­semd i situa­sjo­nar som “påkal­ler en sær­lig akt­på­gi­ven­het som for eksem­pel pas­se­ring av fot­gjen­ger­felt, buss som har stan­set på holde­plass, små barn i veg­ba­nen m.v.”

Det er på det rei­ne at til­tal­te var klar over at det var eit syk­kel­felt på høg­re sida av vegen, og at han had­de vike­plikt for det­te, jf. føre­segn om køy­ran­de og gåan­de tra­fikk § 7 nr. 2 og 3, samt § 4 and­re ledd.

For­sva­rar har hal­de fram at den for­nær­ma har hal­de slik fart på syk­ke­len at den til­tal­te ikkje kun­ne sjå hen­ne i spe­ge­len før han svin­ga til høg­re, og slik at den for­nær­ma køyr­de inn i til­hen­ga­ren med­an den var på veg over til gang- og syk­kel­sti­en.

Til det­te skal lag­manns­ret­ten først nem­na at den for­nær­ma si for­kla­ring om at ho had­de bilen i syne hei­le strek­nin­ga, vert fun­nen tru­ver­dig, ikkje minst saman­hal­de med leng­da på strek­nin­ga, far­ten på bilen og syk­ke­len, samt hen­din­ga slik den utvik­la seg. Så len­ge syk­lis­ten had­de bilen i syne fram­for seg, vil­le også sjå­fø­ren ha hatt høve til å sjå hen­ne ved bruk av speg­la­ne.

I alle høve vert lagt til grunn at det i all­fall er 60 m fri sikt frå svin­gen i øvre del av bak­ken ned til der uluk­ka skjed­de. Der­som den for­nær­ma had­de ein fart på ca 30 km/t i hei­le strek­nin­ga på 60 m, noko som lag­manns­ret­ten ser som lite sann­syn­leg, vil­le det ta noko over 7 sekund frå syk­lis­ten såg bilen med til­hen­ga­ren fram­for seg, til ho var fram­me ved uluk­kes­sta­den, og der bilen med til­hen­gar var komen såpass over vegen at ho skal ha kol­li­dert med til­hen­ga­ren. Lag­manns­ret­ten ser det som heilt usann­syn­leg at den for­nær­ma i det­te tids­rom­met ikkje skal ha sett opp frå vegen, eller har sett bilen og ikkje hatt tid til å stop­pa. Med ein låga­re fart mel­lom 20 og 25 km/t vil­le tids­rom­met ha vore endå leng­re.

Tra­fikk­bi­le­tet som det er gjort greie for ovan­for, med to fot­gjen­gar­felt like etter ein­an­nan, star­ten på to uli­ke gang- og syk­kel­felt, samt ei inn­køy­ring til ein barne­hage, vil­le i seg sjølv ha påkal­la “en sær­lig akt­på­gi­ven­het”. I til­legg kjem det opp­mer­ka rau­de syk­kel­fel­tet på høg­re sida i veg­ba­nen. Tids­punk­tet for hen­din­ga, ca kl. 1630 i juni månad, skul­le også til­seia at det måt­te pårek­nast syk­lis­tar i syk­kel­fel­tet. Lag­manns­ret­ten er ikkje i tvil om at den skjer­pa akt­semds­nor­ma i straffe­lova § 237 er bro­ten ved at til­tal­te ikkje for­vis­sa seg om at han had­de fri bane til å køyra over syk­kel­fel­tet. Som til­leggs­mo­ment skal nem­nast at ein erfa­ren sjå­før, som til­tal­te er, vil vita at i bot­nen på ein bak­ke vil ein syk­list nor­malt ha opp­ar­beidd seg ein stør­re fart enn på flat mark.

Lag­manns­ret­ten finn det såleis bevist utover ein kvar rime­leg og for­stan­dig tvil at den til­tal­te ikkje utvis­te den nød­ven­di­ge akt­semd då han svin­ga av frå Odins gate og inn på gang- og syk­kel­ve­gen, og at den­ne akt­løy­sa kjem inn under straffe­lova § 237.

Lag­manns­ret­ten finn det hel­ler ikkje tvil­samt at til­tal­te bur­de ha inn­sett at køy­rin­ga kun­ne med­føra per­son­ska­de.”

Til til­ta­lens pkt II, sier lag­manns­ret­ten:

Post II
Etter veg­tra­fikk­lova § 3 skal ein kvar fer­dast omsyns­fullt og vera akt­på­gje­van­de og var­sam slik at det ikkje kan opp­stå fare eller val­dast ska­de, og slik at annan tra­fikk ikkje unø­dig vert hind­ra eller for­styr­ra.

Etter veg­tra­fikk­lova § 31 førs­te ledd skal den straf­fast som med for­sett eller akt­laust bryt reg­lar som er gjev­ne i eller i med­hald av den­ne lova.

For post II er gjer­nings­inn­hal­det iden­tisk med post I, og skuld­kra­vet er i det mins­te akt­løy­se. Som nemnt ligg det føre ei stren­ga­re akt­semds­norm for straffe­lova § 237 enn etter veg­tra­fikk­lova, og til­tal­te vert såleis også å døma for brot på veg­tra­fikk­lova § 31 førs­te ledd jf. § 3.”

Jeg får her leg­ge til at jeg synes lag­manns­ret­ten leg­ger en rik­tig akt­som­hets­norm til grunn.

Om straff­ut­må­ling sier lag­manns­ret­ten inn­led­nings­vis:

Aktor har vist til at saka var fer­dig etter­fors­ka pri­mo sep­tem­ber 2012, med­an til­ta­le ikkje vart teken ut før 9. juli 2013. Det lan­ge tids­rom­met saka vart lig­gjan­de utan at det skjed­de noko, og som ikkje skul­dast den til­tal­te, må føra til at straf­fa bør gjevast på vil­kår. Lag­manns­ret­ten er samd med aktor i det­te, og fast­set straf­fa i sam­svar med påstan­den, dvs. feng­sel på vil­kår i 18 dagar, og med to års prøve­tid.”

Det er desver­re ikke uvan­lig at sen saks­be­hand­ling i poli­ti­et fører til ned­satt straff når saken ende­lig kom­mer for dom­sto­le­ne.

Om erstat­ning sier lag­manns­ret­ten det­te:

Erstat­ning:
Kra­vet på erstat­ning er heim­la i skade­er­stat­nings­lova § 3–5 førs­te ledd bok­stav a, der det hei­ter at den som for­sett­leg eller grovt akt­laust har val­da ska­de på per­son, vert pålagt å betala den for­nær­ma erstat­ning i form av opp­rei­sing.

Etter retts­prak­sis må det lig­gja føre eit mar­kert avvik frå for­svar­leg handle­måte for at ei hand­ling eller unn­la­ting av hand­ling skal kun­na sjå­ast på som grovt akt­laus, jf. Rt-2009–6 avsnitt 49.

Lag­manns­ret­ten er komen til at det i det­te til­fel­let ligg føre eit slikt mar­kert avvik frå for­svar­leg handle­måte. Det vert for det førs­te vist til det gate­bi­le­tet som er gjort greie for ovan­for, som i seg sjølv krev sær­skilt akt­semd. I til­legg skul­le til­tal­te krys­sa eit syk­kel­felt, samt eit gang­felt innan­for det, i bot­nen av ein bak­ke, noko som inne­ber eit stort fare­po­ten­sia­le. Han had­de vida­re hatt god tid til å sjek­ka tra­fikk­bi­le­tet bak bilen ned bak­ken. Lag­manns­ret­ten ikkje er i tvil om at syk­lis­ten vil­le vore syn­leg for til­tal­te der­som han had­de nyt­ta side­spe­ge­len, jf. det som er sagt om leng­de på bak­ken, far­ten på bilen og syk­ke­len, og den føl­gje som det­te har for sik­ten og tids­bru­ken på den aktu­el­le strek­nin­ga. Då til­tal­te var komen til sta­den der han had­de plan­lagt å svin­ga av frå vegen, for­vis­sa han seg ikkje om at det var fare­fritt å krys­sa syk­kel­fel­tet, t.d. ved å stan­sa og sjå seg til sides og bak­over. Ved krys­sin­ga av syk­kel­fel­tet og gang­fel­tet måt­te det også takast omsyn til den lan­ge ekvi­pa­sjen han var førar av. I til­legg køyr­de han inn på ein gang- og syk­kel­veg som i seg sjølv er ulov­leg. Ende­leg vert vist til at det var pas­sa­sje­ren som opp­da­ga at det låg ei dame med syk­kel under til­hen­ga­ren. Pas­sa­sje­ren har for­klart at han såg det­te i side­spe­ge­len, noko lag­manns­ret­ten for­øv­rig stil­ler seg und­ran­de til, teke omsyn til at spe­ge­len skal vera inn­ret­ta på førar­se­tet. I alle høve viser det­te etter lag­manns­ret­tens syn at til­tal­te hel­ler ikkje kan ha kas­ta noko blikk i side­spe­ge­len då han var på veg over syk­kel­fel­tet og gang­fel­tet, og der den for­nær­ma, saman med syk­ke­len, vart dre­gen flei­re meter langs asfal­ten. Pas­sa­sje­ren har for­klart at han ikkje heilt hug­sar om han først såg den for­nær­ma i spe­ge­len, eller først høyr­de skri­ka hen­nar. Den til­tal­te had­de uan­sett ikkje høyrt noko, og beg­ge har for­klart at det var ikkje på radio eller musikk i bilen.

Det ligg etter det­te føre grov akt­løy­se, og til­tal­te vert dømd til å betala den for­nær­ma erstat­ning i form av opp­rei­sing. Sum­men vert sett til kr. 50 000,- i sam­svar med aktor sin påstand.”

Fører­kor­tet ble ikke inn­dratt, og jeg kan hel­ler ikke se at det var påstått. Det er mulig at den lan­ge behand­lings­ti­den hos poli­ti­et var avgjø­ren­de her også. Og vi som syk­ler vet at poli­ti­et ofte er svært så ras­ke med å fri­kjen­ne bilis­ter etter at de har kol­li­dert med syk­lis­ter. Men her var det tross alt poli­ti­et som tok ut til­ta­le, så vi kan ikke kri­ti­se­re poli­ti­et for å ha vært spe­si­elt bilist­venn­li­ge i den­ne saken.

Når folk kjø­rer grovt uakt­somt, og det dess­uten for­år­sa­ker ulyk­ke som fører til per­son­ska­de, da mener jeg at fører­kor­tet bør beslag­leg­ges, og at det må gjø­res med en gang. Bilis­ter som kjø­rer på den­ne måten bør lukes ut av tra­fik­ken, i alle fall for en peri­ode.

Om 18 dager betin­get og 50.000 i opp­reis­ning er mye eller lite, har jeg ikke noen klar mening om. Jeg arbei­der ikke med straffe­rett, og kjen­ner ikke straffe­ni­vå­et. Og jeg er uan­sett ikke til­hen­ger av at straf­fer skal være stren­gest mulig. Det vik­tigs­te er en reak­sjon som er en klar mar­ke­ring av at det­te ikke er aksep­ta­belt. Og slik sett synes jeg dom­men er grei.

 

Print Friendly, PDF & Email